Türkiye’de mevcut anonim ve limited şirketler, Avrupa pazarında büyümek ve yatırım fırsatlarını değerlendirmek amacıyla Almanya’da şube açarak ticari faliyetlerini genisletebilirler. Ancak, gerçek kişi tacirlerin Almanya’da şube açma olanagi yoktur.
Almanya’da şube açılışı ve şirket kuruluşu iki farklı durumdur. Şube açılışında, Türkiye’de merkezi bulunan şirketin Almanya’da şubesi açılır ve ana şirkete bağlı olarak faaliyetine baslar. Fakat Almanya’da şirket kuruluşunda, ortağı Türk şirket olsa bile bağımsız bir tüzel kişilik kurulmalidir.
Almanya’daki şube, bağımsız olsa bile, iş alanı, sermaye ve yönetimi Türkiye’deki ana şirkete bağlı olarak faliyet gösterir. Şube, Türkiye’deki şirketten farklı bir unvan alamaz veya farklı bir sermaye ile baslayamaz. Türkiye’deki şirketin yöneticisi veya yönetim kurulu, Almanya’daki şubenin de yöneticisi veya yönetim kurulu yani yasal temsilcisi olacaktir. Lakin şube için ayrı bir daimî temsilci atanabilir.
Almanya’da yabancı şirketlerin şube tescil müracaatı, Alman Ticaret Kanunu’nun (HGB) 13 d – 13 g maddelerinde düzenlenmiştir. Şube kuruluşu için gerekli belgeler ve prosedürler, Alman noterler tarafından alinir ve şubenin bulunduğu bölgedeki Ticaret Siciline gönderilir. Bu süreçte, Türk şirketinin ana sözleşmesi, ortaklar kurulu kararı, ticaret sicil kaydı ve ortaklar listesinin onaylı suretleri ve Almanca tercümeleri istenecektir.
Şube kuruluşu 4-6 hafta sürer ve ardından şubenin vergi açılışı Dortmund Unna Vergi Dairesi’nde yapilir. Unna Vergi Dairesi, Türkiye’de merkezi olan şirketler için Almanya çapında yetkili tek vergi dairesi olarak görev yapar.
Türkiye-Almanya İstisna Akdi Anlaşması kapsamında, Türk müteahhitlik şirketlerinin Almanya’da yüklenici olarak iş almalarına imkân taninmistir. Zira bu anlaşma çerçevesinde Türk şirketinin Almanya’da şube kuruluşu ve tüm süreci bu şube üzerinden yapması zorunludur. Bu bağlamda, İstisna Akdi çerçevesinde Almanya’da iş almak ve iş yapmak isteyen Türk şirketler, bu işlerine paralel olarak şube kuruluşlarını gerçekleştirmek zorundadir.
Bağımsız Şube (Zweigniederlassung)
Bağımsız bir şube, ana şirketten ayrı bir tüzel kişilik olarak düsünülmemeli.Hukuken ve organizasyonel olarak ana şirketin bir parçasıdır ve bu nedenle ana şirketin hukuku ile ayni hukuk kurali uygulanir. Şube yabancı bir şirket tarafından kurulmuşsa, iç yapısı şirket ana sözleşmesine ve ilgili yabancı hukuk uygulanir.
Şube, ana şirkete olan iç bağımlılığı olsa bile , bağımsız olarak iş trafiğine katılır. Şubenin müşterileriyle olan hukuki ilişkileri Alman hukuku uygulanir.
Almanya’daki şubenin yasal işlemleri için (özellikle ticaret siciline kayıt) Alman hukuku uygulanir.
§§ 13 ff. HGB (Handelgesetzbuch) uyarınca bağımsız şube, ana işletmeden mekansal olarak ayrı bir yerleşim birimi olup, şirketin sürekli bir merkezi olarak kurulur ve Ticaret Siciline kaydedilir.
Bağımsız Şube Özellikleri
- Şubenin bağımsız bir şekilde iş trafiğine katılabilmesi için organizasyonunun buna uygun olması gerekmektedir. Ana şube ortadan kalktığında şube varlığını sürdürecek sekilde yapilanmalidir.
- Şube, şirketin tüm işlerine özgü işleri yürütür.
- Şube, kendi yönetimi, kendi karar verme özgürlüğü ve ana şirket tarafından tahsis edilen kendi iş sermayesine sahip olarak belirli bir bağımsızligi olmalidir.
- Şubenin işlemleri, ana şubenin bilançosunda ayrı olarak gösterilecektir.
Kuruluş
Bağımsız şube, gerçekleştirilen kuruluş ile var olur. Ticaret Siciline kayıt sadece beyan edici bir öneme sahiptir. Bağımsız şubenin kurulmasıyla ilgili karar, ana şirketin ilgili yönetim organları tarafından alınmalıdır.
Sermaye
Bağımsız bir şubenin hukuki durumu, kendi sermayesinin bulunmasını gerektirir. Ancak, asgari sermaye şartı bulunmuyor.
İç Yapı
Şubenin yöneticisi, şubeyi dışarıya karşı bağımsız bir şekilde temsil yetkisine sahiptir. Ancak, dışa yönelik borçların borçlusu her zaman ana şirkettir.
Firma
Ana şubenin ve dolayısıyla bağımsız şubenin unvanı, ana şubenin bulunduğu ülkenin hukukuna göre belirlenir. Bununla birlikte, şirket Alman kamu politikasını (Madde 6 EG BGB) ihlal ediyorsa, Alman hukukunun temel ilkeleriyle açıkça uyumlu olmadığı için şube kaydının reddedilir.
Yurt içindeki ya da yurt dışındaki bir şirketin şubesinin adında, ana şubenin unvanı, hukuki yapı ekiyle birlikte, değiştirilmeksizin (gerekirse yabancı dilde) yer alir. İlgili yabancı hukuka göre bir şirket ekinin kullanılması gerekli değilse veya bu şirket eki yurt içinde yaygın değilse veya anlaşılamazsa, olası yanılgıları önlemek için açıklayıcı bir ek gereklidir. Ayrıca, ana şubenin unvanına bir ek eklenebilir (ör. Düsseldorf Şubesi).
Noter Onayı
Ticaret Siciline yapılan başvuru, yerel olarak yetkili Amts Mahkemesi’nde yazılı olarak yapılir. İmza ve şirket adının bir noter tarafından onaylanması gerekir.
Noterce tanımayan kurucular, geçerli kimlik belgeleriyle kendilerini meşru kılmalıdır. Eğer bir kişi kendi adına değil, başka bir kişi adına hareket ediyorsa: yazılı vekaletname veya noter onaylı sonradan izin gerekmektedir. Eğer bir vekaletname altındaki imza yabancı bir noter tarafından onaylanırsa, köken ülkeye bağlı olarak apostil gereklidir.
Ticaret Siciline Başvuru
Eğer yabancı bir şirket Almanya’da birden fazla şube kurmak istiyorsa, bir Ticaret Sicili ana sicil olarak seçilir. Tüm belgeler yalnızca bu Ticaret Siciline sunulur.
Yabancı şirketin bağımsız şubesinin Ticaret Sicili A veya B’ye kaydedilip kaydedilemeyecegi, yabancı şirketin hangi hukuki yapıyla karşılaştırılabilir olduğuna göre belirlenir.
İşletme Kaydı (Gewerbeanmeldung)
Ayrıca, bağımsız şube için ilgili belediyenin Ticaret Ofisinde bir işletme bildirilmelidir.
IHK Görüşü
İlgili Sanayi ve Ticaret Odası, şüpheli durumlarda Amtsgericht’a şirket adının uygunluğu ve şubenin kaydedilebilirliği (bağımsızlık) konusunda görüş verir.
Yıllık Hesapların Kontrolü
İlgili kurumlar tarafından iş faaliyetinin kontrolü, ana şubenin hukukuna ve dolayısıyla ana şubenin yabancı hukukuna tabidir. Şube ile ilgili muhasebe ve bilanço düzenlemeleri Alman hukukuna tabidir. Şüpheli durumlarda, yabancı şirketin hukuki yapısına en çok benzeyen Alman hukuki yapı için geçerli olan hükümler uygulanmalıdır.
Türkiye’de bulunan bir şirketin Almanya’daki şube kaydı
Kayıt, şubenin kurulacağı bölgede mahkemesinde ki şube müdürü tarafından gerçekleştirilir.
Aşağıdaki bilgiler gereklidir:
Ana şirket için:
- Şirketin kaydedildiği sicil
- Şirketin hukuki şekli
- Şirketin unvanı ve merkezi
- İşletmenin konusu
- Şirket sözleşmesinin imzalandığı tarih
- Yöneticilerin veya yönetim kurulunun kimlikleri ve yetkileri
- Sermaye tutarı
Şube için:
- Şubenin adresi ve konusu
- İşletme sermayesi tutarı
- Kuruluş kararının tarihi
- Şirketi şubede temsil etmeye yetkili yöneticiler veya yönetim kurulu üyeleri ve temsil yetkilerinin kapsamı
- Şubenin olası süre sınırlaması
Şubenin vergilendirilmesi
Almanya’da bir işletme veya şube (iş merkezi, üretim tesisi vb.) işleten yabancı bir şirketin bu işletmenin kazançlarını Almanya’da vergilendirilir. Bu durumda ortaya çıkan vergiler, şirketin hukuki şekline bağlıdır. Bu vergiler, ilgili Alman hukuki şekle sahip bir şirketin ödeyeceği vergilere eşdeğerdir.
Almanya’da vergilendirilen işletme karı, diğer devlette ya vergilendirmeye tabi tutulmaz ya da vergilendirilir; bu durumda, Almanya’da ödenen vergi tutarı, diğer devletin ilgili vergisine mahsup edilir.
Özellikle gelir vergisi, kurumlar vergisi, dayanışma zammı, ücret vergisi, işletme vergisi ve katma değer vergisi ödenmelidir.
